कविता

कान्छा दाइ र दशैँ
            ‎दिपक चौलागाईँ
‎सप्तरङ्गी सपनासँगै
‎कान्छा दाइ
‎हाम्रो घरमा
‎दशैँ लिएर आउनुहुन्थ्यो
‎र ओसारामा
‎आसन जमाएर बस्नुहुन्थ्यो ।
‎
‎राती अबेरसम्म
‎मट्टितेलको मीठो गन्ध
‎र टुकीको मधुरो उज्यालोसँगै
‎लुगा सिलाउने कलको
‎’खिटखिट’ आवाज
‎लोरीझैँ कानमा गुन्जिरहन्थ्यो ।
‎
‎सहरबाट
‎बुबाले पठाउनु भएको कपडा
‎उहाँले नै सिलाउनु हुन्थ्यो ।
‎
‎बचपन न हो—
‎नयाँ लुगाको रहर,
‎त्यसमाथि पनि दशैँतिहार !
‎
‎हामी केटाकेटीहरू
‎कान्छा दाइलाई
‎चारैतिरबाट घेरा हाल्थ्यौँ ।
‎
‎जब
‎नयाँ कपडा तयार हुन्थ्यो,
‎हामी
‎आग्रहपूर्वक
‎कान्छा दाइको अनुहार हेर्थ्यौँ ।
‎
‎कान्छा दाइ
‎अर्को कपडाको कुनै टुक्रा टिपेर
‎धागोको रंगसँग
‎जोडा मिलाउन थाल्नुहुन्थ्यो,
‎सियोमा
‎धागोको टुप्पो
‎बडो मुस्किलले छिराउनुहुन्थ्यो,
‎र हामीमध्ये
‎कसैको जिउको नाप लिनुहुन्थ्यो ।
‎
‎जसको नाप लिइएको थियो—
‎ऊ दङ्गदास हुन्थ्यो,
‎बाँकी हामी जिल्ल पर्थ्यौँ ।
‎
‎आमा
‎खान खान बोलाउनु हुन्थ्यो ।
‎हामी
‎पस्केको खानाको थाल बोकेर
‎सिलाउने कलको छेउमै पुग्थ्यौँ
‎र आ-आफ्नो सिट सुरक्षित गथ्यौँ ।
‎
‎हामी नजिक आउँदा
‎उहाँ परपर सर्दै भन्नुहुन्थ्यो—
‎’बिष्ट, यता नआउनुहोस् न,
‎अनिष्ट हुन्छ’ ।
‎
‎अनि उहाँ
‎माथि आकाशमा
‎मडारिएको कालो बादल हेर्दै
‎’खुइय’ गर्नुहुन्थ्यो ।
‎
‎हामी भने
‎झन्—झन् नजिकिन खोज्थ्यौँ ।
‎उहाँसँगै बसेर खाँदा
‎हामीलाई अपूर्व आनन्द लाग्थ्यो ।
‎
‎हामीलाई
‎दशैँ र कान्छा दाइ
‎एकअर्काका परिपूरक लाग्थे ।
‎
‎दशैँको बेला
‎उहाँको अनुपस्थिति
‎बुबाको अनुपस्थितिझैँ
‎खल्लो लाग्थ्यो ।
‎
‎त्यतिबेला
‎मस्तिष्क भर्जिन थियो—
‎न छुवाछुतको शब्दकोश,
‎न उचनिचको व्याकरण ।
‎
‎किन कान्छा दाइले
‎मूलढोकाको लक्ष्मणरेखा
‎नाघ्नु भएन ?
‎
‎मलाई सहजै छुनुहुन्थ्यो
‎तर
‎किन मेरो खाना छुन मान्नुहुन्नथ्यो ?
‎
‎काटेको सुँगुर छुँदा
‎कसरी म अपवित्र भएँ ?
‎
‎किन मलाई घरभित्र छिर्न
‎सफा पानीले नुहाएर
‎सुनपानीले चोख्याउनु पर्यो ?
‎
‎बालापनमा
‎यी जिज्ञासाहरू
‎जिज्ञासाकै रूपमा थाँती रहे ।
‎
‎पछि
‎समाजको किताब पढ्दै जाँदा
‎कान्छा दाइ र मबीच
‎सामाजिक व्याकरण हाबी हुँदै गयो—
‎विभाजनको
‎एउटा अग्लो पहाड बनेर ।