न्युयोर्कस्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासमा आयोजित एक विशेष समारोहका बीच न्युयोर्क काउन्टी डिस्ट्रिक्ट एभिन्युको कार्यालयले १३औँ शताब्दीको ‘पद्मपाणि’ र १६औँ शताब्दीको ‘नृत्यदेवी’ को मूर्ति नेपाललाई बुझाएको हो ।

मूर्तिहरूको स्वामित्व औपचारिक रूपमा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गर्ने सम्बन्धी सहमति पत्रमा नेपालका तर्फबाट महावाणिज्यदूत दधिराम भण्डारी र म्यानहटन डिस्ट्रिक्ट एटर्नी कार्यालयको एन्टिक्स ट्राफिकिङ युनिटका प्रमुख कर्नल म्याथ्यु बोग्डानोसले हस्ताक्षर गरेका छन् ।

लामो समयअघि चोरिएका बहुमूल्य सम्पदा हस्तान्तरण गरिएका मूर्तिहरूमध्ये १३औँ शताब्दीको काँसको ‘पद्मपाणि’ मूर्ति काठमाडौँको थमेलस्थित विक्रमशील महाविहार (भगवान बहाल) को मुख्य धरोहर हो । सन् १९७१ सम्म मन्दिरमै रहेको यो मूर्ति सन् १९७१ देखि १९७७ को बीचमा अवैध रूपमा अमेरिका तस्करी गरिएको विश्वास गरिन्छ ।

त्यसैगरी, १६औँ शताब्दीको काठबाट बनेको ‘नृत्यदेवी’ को मूर्ति पाटनको इ-बहा बहीको उत्कृष्ट काष्ठकलाको नमुना हो । सन् १९६९ देखि १९८३ को बीचमा नेपालबाट हराएको यो मूर्ति न्युयोर्कको प्रसिद्ध मेट्रोपोलिटन म्युजियमबाट बरामद गरिएको थियो । यी दुवै अमूल्य मूर्तिहरू न्युयोर्क काउन्टी डिस्ट्रिक्ट एटर्नी कार्यालय र अमेरिकी गृह सुरक्षा अनुसन्धान विभागको विशेष सक्रियतामा संकलन गरिएका हुन् ।

महावाणिज्यदूतावासका अनुसार यी दुवै मूर्तिहरूलाई पूर्ण सुरक्षाका साथ प्याक गरी जुन २५, २०२६ मा नेपालतर्फ ढुवानी गरिनेछ । ढुवानीको सम्पूर्ण व्यवस्थापन महावाणिज्यदूतावास र नेवाः गुठी न्युयोर्कको समन्वयमा भएको छ भने गुठीका प्रतिनिधिहरू स्वयम् मूर्तिहरूसँगै नेपाल जानेछन् । काठमाडौँ आइपुगेपछि यी मूर्तिहरूलाई नेपाल सरकारको पुरातत्व विभागलाई बुझाइने बताइएको छ । विभागले आवश्यक संरक्षण र प्रक्रिया पूरा गरेपछि मूर्तिहरूलाई तिनीहरूकै मूल स्थान (थमेल र पाटन) मा पुनस्र्थापित गरिने जनाइएको छ ।